تکیه

بخش کوتاهی از  تحقیقی که درباره­ی تکیه انجام داده­ام

          محلی که برای عزاداری سید الشهدا(ع) به ویژه در ایام عاشورا ساخته و برپا می­شود تکیه گفته می­شود.تکیه حرمت و قداست خاصی در بین شیعیان دارد و پایگاه معنوی آنان بعد از مسجد به حساب می­آید.تکیه با عزاداری و روضه خوانی و تعزیه عجین گشته است.تکیه را می­توان قدیمی­ترین تماشاخانه­ی ایرانی دانست که از قداست و ارزش خاصی در بین ایرانیان برخوردار بوده و پس از ساخته شدن به اموال عمومی تبدیل می­شود به صورتی که بانی یا بانیان آن حق تخریب یا تغییر کاربری آن را ندارند. تکیه­ها عموماً در راه­های پررفت وآمد مردم ساخته می­شدند  .در هر تکیه­ای برای یادبود تشنگی شهیدان کربلا سقاخانه­ای بنا می­کردند.نیکلایویچ برزین سیاح و بازرگان روسی،در سال 1843 میلادی(1259 قمری) به تهران سفر می­کند.او از تعزیه خوان­های تهران گزارش کامل و دقیقی  داده است.بر اساس گزارش او در آن زمان در تهران 58 تکیه وجود داشته است.او تعزیه­ی ایرانیان را از بهترین و جالب­ترین مشاهدات خود می­داند. خانم کارلا سرنا که در سال 1877 میلادی (1294 قمری) در زمان ناصرالدین شاه در تهران و در تکیه­ی دولت شاهد اجرای تعزیه بوده،ضمن توصیف بنای تکیه­ی دولت و باشکوهی آن در خصوص چگونگی اجرای تعزیه و نحوه­ی قرار گرفتن تماشاگران نیز سخن می­گوید.خانم لیدی شیل همسر وزیر مختار انگلیس در سفرنامه­ی خود با نام خاطرات لیدی شیل ما را از وضعیت و شکوه تکایا و  تعزیه­ی آن دوران آشنا می­سازد. تکیه­ها به دو دسته­ی ثابت و موقت تقسیم بندی می­شوند.در تکیه­های موقت همان طور که از نامشان پیداست برای مدت زمانی معین در مکان­های مشخصی برپا می­شدند و برای ساخت چادر یا خیمه­های بزرگی را بر تیرک­های چوبی استوار می­کردند و به راحتی آنها را جمع و در جای دیگری برپا می­کردند.این گونه تکایا به خاطر هزینه­ی کمی که برای ساخت آن­ها لازم است،هم چنان مورد اقبال بانیان و سازندگان تکایا می­باشد.بهرام بیضایی در کتاب نمایش در ایران ساختمان این گونه از تکایا را با روحیه­ی ناشی از دوره­ی طولانی چادر نشینی گذشته مرتبط می­داند. تکیه­های ثابت که از زمان قاجاریه ساخته شدند دارای ساختمایی ثابت با سکویی در وسط که جای بازی بازیگران تعزیه و غرفه­هایی مدور گرداگرد سکوی وسط برای نشستن تماشاگران بود...                              

               

به دنبال عمو جان

            (2)                                                    

                                                                                         عزت الله انتظامی در فیلم

                                                                                           در مسیر  تند باد

                                                                                       عکس از حسین ملکی

روز دوم

      کنار مسجد جامع هستیم. سربازان زیادی در اطراف مسجد درگذرند. فرمانده­ی آنها دستوراتی را   می­دهد.عمو جان را می­بینم. با بچه­های گروه به طرفش می­رویم. چقدر پر انرژی و فعال است. دستیارانش مشغول آماده سازی شرایط فیلمبرداری هستند. دو دوربین روی جیپی سوار است. راننده­ی جیپ هومن سیدی است. چندین فیلم از او دیده­ام و بازیگر خوش استیل و پرتوانی است. کنار هومن مردی نشسته که هیچکدام او را نمی­شناسم. کسی می­گوید پارسا پیروز فر است. عجب گریمی دارد! دست سعید ملکان گریمور درد نکند. هومن با دستور عمو جان حرکت می­کند و سربازان هم به دنبال جیپ راه می­افتند و با ولوله و غوغایی پیروزمندانه سلاحشان را به نشانه­ی پیروزی به بالای سر می­برند. فیلمبرداری نما که تمام می­شود جلو می­روم و خودم را به عمو معرفی می­کنم. خندان و خوشرو دست می­دهد و به خاطر دیروز عذر خواهی می­کند. اجازه­ی تصویربرداری از پشت صحنه را می­گیرم و به بچه­ها می­گویم که خود را سریع­تر آماده کنند. با دستیار اول عمو احمد رمضان زاده خوش و بشی می­کنم و قرار می­گذارم تا همه چیز را با او هماهنگ کنم تا خدای نکرده توی دوربین عمو جان ظاهر نشویم و همه چیز را خراب کنیم. عمو جان از نمای گرفته شده راضی نیست و قرار است دوباره تکرار کند. فضا شدیداً مردانه است و تمامی عوامل عمو مردند. روی گریم پارسا و سیدی کمی کار می­شود. حالا ما کاملاً آماده­ایم . نما تکرار می­شود. صدابردارم از وضعیت صدا راضی نیست. عجب شرایط بدی! به تصویربردار و صدابردارم می­گویم هر جور که هست بگیرند و موقعیت را از دست ندهند. عمو جان دوبار دیگر دستور تکرار نما را می­دهد. ما هم از فرصت به دست آمده به خوبی استفاده می­کنیم و تصویربرداری می­کنیم. حدود ساعت 1 بعد از ظهر  گروه برای ناهار کار را متوقف می­کنند. ما هم برای ناهار خوردن به داخل شهر می­رویم و 1 ساعت بعد برای استراحت  به مسجد جامع  می­رویم. چه خواب راحتی پس از خستگی کار! از خواب که بلند می­شوم متوجه می­شوم که عموجان هم بیدار شده است. عموجان می­پذیرد که گفت و گو را آغاز کنیم. روبروی مسجد عمو جان را جلوی یک جیپ می­نشانیم و گفت و گو درباره­ی شیرسنگی را آغاز می­کنیم. مسلط و خوب به سئوالاتم جواب می­دهد  و پس از حدود 20 دقیقه با پایان مصاحبه برای ادامه کارش می­رود. گفت و گو درباره درمسیر تند باد را شب در کافی شاپ هتل انجام می­دهیم و با پایان گرفتن کار به طرف فرودگاه اهواز حرکت می­کنیم.

                                                        پایان